Year:2017   Issue: 20   Area: Social Psychology  

Meryem Berrin BULUT
EXAMINING THE INFLUENCE OF PSYCHOLOGICAL WELL-BEING, RELIGIOUS WORLDVIEWS AND SELF-CONFIDENCE ON FAMILY LEADERSHIP ORIENTATION
 
In this study, the influence of psychological well-being, religious worldviews and self-confidence on family leadership orientation is examined. A total of 226 (n = 152 women and n= 74 men) college students of the Science-Literature Faculty in the Central Anatolian region participated voluntarily in the study. Data were collected utilizing the Psychological Well-Being Scale, the Religious Worldviews Scale, the Self-Confidence Scale and the Family Leadership Orientation Scale. It was expected that psychological well-being, religious worldviews and self-confidence have significant relations with family leadership orientation. Quantitative analysis techniques (correlation analysis, independent groups t-test and hierarchical regression analysis) were used in analyzing the data. The findings showed that, as expected, there are statistically significant relationships between family leadership orientation and religious worldviews, psychological well-being, self-confidence levels of the participants. There are statistically significant differences between women and men in political family leadership orientation. Some demographic variables, religious worldviews and self-confidence explain 26% of the variance in family leadership orientation. The findings of this study were discussed and some suggestions were made.

Keywords: Well-Being, Worldviews, Religion, Self-Confidence, Family, Leadership, Family Leadership

Doi: 10.17368/UHBAB.2017.2.1

PSİKOLOJİK İYİLİK HALİ, DİNİ DÜNYA GÖRÜŞLERİ VE ÖZ GÜVENİN AİLE LİDERLİK YÖNELİMİ ÜZERİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ
 
Aile kavramı Türk toplumunda önemli bir yere sahiptir. Birey bir aile oluşturmak ve hayatının sonuna kadar bu aile birliğini devam ettirmek istemektedir. Bu istek de Türk toplumunda aile değerlerinin önemini ortaya koymaktadır. Türk toplumunda aile kavramının önemini gören Baloğlu ve Bulut (2015) aile ve liderlik alanyazınına yeni bir kavram kazandırmışlardır. Bu kavram ‘‘Aile Liderliği’’ olarak adlandırılmaktadır. Bu kavram ile yazarlar genel anlamda topluma ve özelde ise genç bireylere önemli bir katkı sağlamayı amaçlamaktadırlar. Baloğlu ve Bulut (2015, s. 191) aile liderliğini ‘‘Aile liderliği, bir aile veya aile üyesinin kendi ailesi ya da başka aile ve üyelerini belli amaçlar yönünde etkileme sürecidir’’ olarak tanımlamaktadırlar. Bu etki süreci sosyal, kültürel, ekonomik ve politik amaçları içerebilmektedir. Tanımda da belirtildiği gibi, aile liderlik yöneliminin dört türü bulunmaktadır. Sosyal aile liderliği değerler, inançlar, normlar veya bir yaşam felsefesi niteliğindeki sosyal içerikli bir amaç yolunda etkilemeyi; kültürel aile liderliği gelenek, görenek, töre ya da herhangi bir kültürel uygulama konusunda etkilemeyi; ekonomik aile liderliği ekonomik ve malî konularda etkilemeyi ve son olarak, politik aile liderliği ise bir grubun temsilcisi ya da taraftarı haline getirmeyi kapsamaktadır (Baloğlu ve Bulut, 2015). Aile liderlik yönelimini anlamada psikolojik iyilik hali kavramının önemli olduğu düşünülmektedir. Psikolojik iyilik hali duygusal, ruhsal ve sosyal süreçler olarak kavramsallaştırılabilmektedir (Roothman, Kirsten ve Wissing, 2003). Psikolojik iyilik hali anlamlı hedefleri takip etme ve diğer insanlarla kaliteli ilişkiler kurma gibi çeşitli konuları kapsamaktadır. Aile liderlik yönelimine benzer şekilde din, ahlaki değerleri ve uygulamaları içermektedir. Bunlar ekonomik, politik, sosyal ve kültürel olarak hayatın tüm yönlerini etkilemektedir (Marshall ve van Saanen, 2007). Dini dünya görüşleri bireyin dünya görüşlerinin bir yönüdür ve ruhsal veya doğaüstüne inanç, hayatın anlamı, ölümden sonraki hayatın varlığı ve üstün bir yaratıcının varlığı ile ilgilidir (Henze, 2006). Aile liderlik yönelimi kapsamı içinde psikolojik iyilik hali ve dini dünya görüşleri kadar öz güvenin de önemli bir yerinin olduğu düşünülmektedir. Öz güven kavramı, bireyin istenilen davranışı başarılı bir şekilde yapacağına dair inancı olarak tanımlanmaktadır (Feltz, 1988). Bu kavram bireyin kendi benliğine yönelik olumlu tutumlarını belirtmektedir (Singh ve Kaur, 2008). Aile yapısı dünyadaki teknolojik değişmeler ile birlikte değişmektedir. Aile ve ailede liderlik kavramları toplumda her geçen gün daha da önem kazanmaktadır. Bu çalışmada psikolojik iyilik hali, dini dünya görüşleri ve özgüven kavramlarının aile liderlik yönelimi üzerindeki etkileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu çalışma ile aile liderliğinin önemi daha iyi bir şekilde anlaşılmış olacaktır. Araştırmada psikolojik iyilik hali, dini dünya görüşleri ve özgüven kavramlarının aile liderlik yönelimi üzerinde anlamlı etkilerinin olması beklenmektedir. Çalışmaya Orta Anadolu’da bir devlet üniversitesinde öğrenim görmekte olan 226 (n = 152 kadın ve n = 74 erkek) öğrenci gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalamaları 21.08 (ss = 2.16) ve yaş aralığı 18- 35’tir. Katılımcıların yarısından fazlasının (% 56.48) doğdukları il İç Anadolu Bölgesi’nde bulunmaktadır. Ailelerinin gelir durumları incelendiğinde, büyük çoğunluğunun (% 50.67) ailesinin düşük gelir düzeyine sahip olduğu görülmektedir. Sınıf ve bölüm dağılımlarına bakıldığında ise en fazla birinci sınıf ve Tarih bölümü öğrencilerinin katılım gerçekleştirdikleri görülmektedir. Çalışmanın verileri Psikolojik İyilik Hali Ölçeği (Ryff ve Keyes, 1995; İmamoğlu, 2004), Dini Dünya Görüşleri Ölçeği (Goplen ve Plant, 2015; Kuşat ve Bulut, 2016), Öz Güven Ölçeği (Akın, 2007) ve Aile Liderlik Yönelimi Ölçeği (Baloğlu ve Bulut, 2016) yardımıyla toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde nicel analiz tekniklerinden ortalama ve standart sapma, korelasyon analizi, bağımsız gruplar t - testi, ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Aile liderlik yönelimi türlerinde öğrenciler en yüksek ortalamaya ekonomik, en düşük ortalamaya ise politik aile liderlik yönelimlerinde sahiptirler. Ülkemiz orta gelir düzeyine sahip olduğu için, aileler çocuklarını ekonomik alanlara yönlendirmiş olabilirler. Politika aileler tarafından tehlikeli bir alan olarak görüldüğü için ailelerin, çocuklarını politik alanlara yönlendirmedikleri görülmektedir. Öğrencilerin psikolojik iyilik hali, dini dünya görüşleri ve öz güven puanları ise kuramsal ortalamanın üzerindedir. Korelasyon analizi sonucunda aile liderlik yönelimleri ile psikolojik iyilik hali, dini dünya görüşleri ve öz güven arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Bağımsız gruplar t - testi sonucunda ise sadece politik aile liderlik yöneliminde cinsiyetler arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Buna göre, erkeklerin ortalama puanları kadınlarınkinden anlamlı olarak daha yüksek olarak bulunmuştur. Ailelerin erkekleri politikaya daha fazla yönlendirdikleri ülkemizde 1 Kasım 2015 seçim sonuçları ile de tutarlıdır. Bu sonuçlara göre meclisin % 14.73’ü kadınlardan oluşurken büyük çoğunluğu erkeklerden oluşmaktadır. Sosyal, kültürel ve ekonomik aile liderlik yönelimlerinde kadın ve erkekler arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanamamıştır. Psikolojik iyilik hali, dini dünya görüşleri ve öz güven değişkenlerinin aile liderlik yönelimindeki varyansı açıklama oranını saptayabilmek için yapılan hiyerarşik regresyon analizi sonucunda dini dünya görüşleri ve öz güven değişkenlerinin öğrencinin yaşı ve öğrenim gördüğü sınıf ile birlikte aile liderlik yönelimindeki varyansın % 26’sını açıkladığı tespit edilmiştir. Psikolojik iyilik hali, dini dünya görüşleri ve öz güven gibi kavramların aile liderlik yönelimi ile anlamlı bir ilişkiye sahip olması alanda çalışan uzmanların bu kavramlara önem vermeleri gerektiğini düşündürmektedir. Bu bulgulara dayanarak, uzmanların aile içinde aile liderlik becerilerini geliştirmek için programlar düzenlemeleri önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: İyilik Hali, Dünya Görüşleri, Din, Öz Güven, Aile, Liderlik, Aile Liderliği

Doi: 10.17368/UHBAB.2017.2.1

Tam Metin