Year:2018   Issue: 23   Area: Financial Management  

Feride HAYIRSEVER BAŞTÜRK, Serap KAMIŞLI, Arif DAMAR
DIFFERENCES IN FINANCIAL LITERACY IN TERMS OF GENDER IN TURKEY
 
Aim: The result has emerged from that financial literacy is an important subject for individuals to make financial decisions after the financial crises. There are many different definitions in the literature on the scope of financial literacy. In this study, big three questions that take financial literacy as basic financial concept knowledge and ability to make simple calculations and the correct answers given to these questions are used. In the survey, the question “is there any difference about the basic financial literacy levels among the students in terms of gender?” Method: The study is an empirical research. As a data collection tool surveys were used and 819 valid surveys were obtained. Population of this research consists of the students at Bilecik Seyh Edebali University located in Bilecik. Chi square analysis was used to detect the differences in the financial literacy levels of the students who participated in the research in terms of gender. Result: In our study, 51.34% of male participants and 32.81% of female participants responded correctly to the initial two questions. All three questions answered correctly by 32.51% of men and 20.31% of women. Conclusion: In this context, when the basic levels of financial issues such as the time value of money, inflation and diversification are examined, it is concluded that male participants are more informed than female participants. When the financial literacy levels of participants at the first and last year level were examined, there was no statistically significant difference between the students in terms of financial literacy levels.

Keywords: Financial Literacy, Financial Education, Financial Knowledge

Doi: 10.17368/UHBAB.2018.1.2

TÜRKİYE’DE CİNSİYETE GÖRE FİNANSAL OKURYAZARLIKTA FARKLILIKLAR
 
Giriş: Finansal okuryazarlık, bireyler için önemli bir yaşam becerisi ve doğru finansal kararlar verebilmek ve bireysel finansal refaha kavuşmak için gerekli finansal farkındalık, bilgi, beceri, tutum ve davranışların tümü olarak ifade edilmektedir. Finansal okuryazarlık terimi ve gereksinimi ilk kez finansal piyasalardaki kredi, çeşitli hesaplamalar ve yaygın olarak yaşanan karışıklık durumlarının üstesinden gelebilmek olarak dile getirilmiştir. Bundan sonra finansal okuryazarlık konusunda birçok gelişme yaşanmış ve finansal okuryazarlık terimi, farklı araştırmacılar, kuruluşlar ve hükümetler tarafından tekrar tekrar kullanılarak, farklı şekilde ele alınmıştır (Garg and Singh, 2018: 174). Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), ise kapsamlı bir şekilde finansal okuryazarlık kavramını “finansal konular ve riskler hakkında bilgi ve anlayış, çeşitli finansal koşullarda etkin kararlar almak için bu tür bilgi ve anlayışı uygulama becerisi, motivasyon ve güveni artırmak, bireylerin ve toplumun finansal refahını sağlamak ve ekonomik yaşama katılımını arttırmak olarak tanımlamıştır”(OECD, 2014). Finans alanında donanımlı insan kaynaklarının yetiştirilmesi büyük önem arz etmektedir. Finansal hizmetler sektörünün bütün alanlarında, Türkiye’nin oldukça önemli bir büyüme potansiyeli bulunmaktadır. Ülkemizde finansal sektörün henüz büyüme aşamasında olduğu dikkate alındığında, finansal eğitimin hem finansal sektörün sağlıklı büyümesine, hem de ekonomik büyüme ve toplumsal refaha önemli katkı sağlayacağı öngörülmektedir. Finansal eğitim alanında ülkemizdeki çalışmalar 2014 yılına kadar farklı görev ve sorumluluklara sahip kurumlar üzerinden ayrı platformlarda yürütülmüştür. 2014 yılında Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın başkanlığında, Hazine Müsteşarı ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) başkanlarından oluşan Finansal İstikrar Komitesi oluşturulmuştur. Komite tarafından Haziran 2014’te, Finansal Eğitim Eylem Planı ile Finansal Tüketicinin Korunması Eylem Planı yürürlüğe konmuştur. Temel amaç, finansal ürün ve hizmetlerin tüm kesimlere yayılması, finansal sistem dışında kalan kişilerin sisteme dâhil edilmesi, mevcut ürün ve hizmetlerin kalitesinin ve kullanımının artırılmasıdır. Bu çerçevede, stratejinin hedefi bilgi ve bilincin artırılması yoluyla finansal ürün ve hizmetlere erişim ile finansal ürün ve hizmetlerin kullanımının artırılmasıdır (Genelge, 2014). Finansal okuryazarlıkla ilgili tanımlamalar için temel dayanak bilgidir. Bazı tanımlamalar sınırlı düzeyde bilgi formunu içermektedir. Mandell (2007) ve Lusardi ve Tufano (2008) tarafından yapılan çalışmalarda finansal okuryazarlığın karar verme yönü vurgulanmaktadır. Lusardi ve Tufano (2008), belirli bir finansal okuryazarlık biçimi olan borç okuryazarlığı ele alınmıştır. Moore (2003) de pratik deneyimin, bilgi ve finansal okuryazarlığın diğer yönleri için temel oluşturduğu görüşü yer almaktadır. Literatürde finansal okuryazarlığın ölçümü için geliştirilen stratejiler incelendiğinde; çoktan seçmeli sorulara verilen doğru cevap yüzdesi, doğru/yanlış ifadesi içeren sorulara verilen doğru cevaplar, 3, 5 ve 8 hesaplama sorusuna verilen doğru cevaplar şeklinde olduğu görülmektedir. Finansal Okuryazarlık ile yapılan çalışmalar incelendiğinde; dünya üzerinde yapılmış birçok çalışmaya rastlanılmıştır. Bu çalışmaların çoğunun cinsiyet açısından ülkeler bazında değerlendirildiği göze çarpmaktadır. Amaç: Araştırmaya temel teşkil eden soru: “cinsiyet açısından öğrencilerin temel finansal okuryazarlık düzeyleri arasında fark var mıdır?” olarak hazırlanmıştır. Yapılan birçok sayıdaki araştırmalardan yola çıkarak, öğrencilerin finansal okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesine dair oluşturulan hipotez aşağıda sunulmuştur; H1: Cinsiyet açısından öğrencilerin temel finansal okuryazarlık düzeyleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark vardır. Yöntem:Bu araştırmada da Lusardi ve Mitchell (2007)’de yer alan ve temel düzey finansal okuryazarlık ölçümünde kullanılan paranın zaman değeri, enflasyon ve çeşitlendirme kavramlarını içeren 3 soru yer almaktadır. Çalışmamız ampirik bir araştırma niteliğindedir. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket yöntemi kullanılmaktadır. Araştırmanın evrenini Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi öğrencileri oluşturmaktadır. Bulgular ve Sonuçlar: Araştırmada 819 öğrenciden geçerli geri dönüş elde edilmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilerden %50,5’i erkek, %47,1’i kadın iken, %42,5’i İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nde öğrenim görmektedir. Eğitim durumuna bakıldığında; katılımcıların %38,5’i Anadolu Lisesi mezunu olmakla birlikte %33,6 ‘si diğer liseden mezun oldukları görülmektedir. Ayrıca katılımcıların %42,6’sı 1.sınıf; %37, 7’si 4. Sınıf üniversite öğrencilerinden oluşmaktadır. Araştırmaya katılan öğrencilerin cinsiyetleri açısından finansal okuryazarlık düzeylerindeki farklılığı görmek amacıyla frekans dağılımları üzerinden işlem yapan bir analiz yöntemi olan Ki Kare analizi kullanılmıştır. Bu bağlamda araştırma 1. ve 2. sorulara cevap veren erkek öğrenciler %62,1; kadın öğrencilerde ise bu oran %37,3’e gerilemektedir. Tüm sorulara doğru yanıt veren katılımcılar incelediğinde; %62,4’ü erkek ve %36,6’sını kadın katılımcılar oluşturmaktadır. Ayrıca araştırmaya katılanların %3,65’sı soruların hiçbirine doğru yanıt verememiştir. Erkeklerden sadece 9 kişi, kadınlardan 20 kişi tüm soruları yanlış cevaplamıştır. Bu bağlamda enflasyon ve çeşitlendirme gibi finansal konulardaki temel düzeyler incelendiğinde; erkek katılımcıların kadın katılımcılara oranla daha fazla bilgi sahibi oldukları sonucuna ulaşılmaktadır. İlk ve son sınıf düzeyinde katılımcıların finansal okuryazarlık düzeylerine bakıldığında, öğrencilerin finansal okuryazarlık düzeyleri arasında istatiksel olarak bir fark bulunamamıştır. Çalışmanın literatürdeki eksikliğin giderilmesine katkı sağlayacağı, yazına ve pratik uygulamaya yönelik yararlı fikirler sunacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Finansal Okuryazarlık, Finansal Eğitim, Finansal Bilgi

Doi: 10.17368/UHBAB.2018.1.2

Tam Metin